আপোনাৰ কেনেধৰনৰ মুৰৰ বিষ হয়? মুৰৰ বিষ কিয় হয়? Headache types and causes in assamese?

Spread the love

HEADACHE PART 1

Dr M Rahman, MD, DNB (Internal Medicine),
Guwahati, Assam, Contact no: 9954334934

Global year headache অনুসৰি, মুৰৰ বিষ হৈছে আটাইতকৈ প্ৰচলিত স্নায়বিক (neurological ) বিকাৰ আৰু সচৰাচৰ পোৱা লক্ষণবোৰৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক। সাধাৰণ জনসংখ্যাৰ 50% লোকৰ যিকোনো বয়সতে মুৰৰ বিষ হ’ব পাৰে আৰু 90% ৰো অধিক লোকৰ গোটেই জীৱনকালত মুৰৰ বিষ হৈ থাকিব পাৰে। মাইগ্ৰেইনৰ গড় বয়স ক্ষমতা হৈছে 18% আৰু যোৱা এবছৰত আনুমানিক গড় বিস্তাৰ হৈছে 13%। শিশু আৰু কিশোৰসকলৰ মাইগ্ৰেইনৰ বিস্তাৰ হৈছে 7.7%। মাইগ্ৰেনৰ তুলনাত Stress বা চাপ সম্পৰ্কিত মুৰৰ বিষ অধিক সচৰাচৰ হয়, যি জীৱনকালৰ প্ৰায় 52% এই বিষত ভুগে।  অৱশ্যে, সঘনাই বা দীৰ্ঘম্যাদী মুৰৰ বিষৰ চিকিৎসা কৰা সম্ভৱ নহয়। সাধাৰণ জনসংখ্যাৰ 3% লোক তীব্ৰ মুৰৰ বিষত ভোগে, যেনে,প্ৰতি মাহে 15 দিনতকৈ অধিক সময় মূৰৰ বিষ হয়।

মুৰৰ বিষৰ প্ৰকাৰ – Types of Headache  

মুৰৰ বিষৰ প্ৰকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ বিভিন্ন উপায় আছে । International Headache Society (IHS) মুৰৰ বিষক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰে। প্ৰথম Primary মুৰৰ বিষ, যি আন কোনো সমস্যাৰ পৰা উদ্ভৱ নহয়, Secondary  মুৰৰ বিষ, যাৰ বহুতো মুখ্য কাৰণ আছে। 

‣  Primary headaches

primary মুৰৰ বিষ হৈছে মুৰৰ ভিতৰত থকা বিষ-সংবেদনশীল গাঁথনিৰ প্ৰতিক্ৰিয়াশীলতা বা সিহঁতে সৃষ্টি কৰা সমস্যাৰ ফলত হোৱা এক ৰোগ। ইয়াৰ ভিতৰত আছে ৰক্ত নলী, পেশী, মুৰ আৰু ডিঙিৰ শিৰা। এইবোৰ মগজুৰ ৰাসায়নিক কাৰ্যকলাপৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলাফলো হ’ব পাৰে। primary মুৰৰ বিষৰ ভিতৰত আছে:

     (1) মাইগ্ৰেইন (Migraine)

মাইগ্ৰেইন হৈছে primary মুৰৰ বিষৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক সচৰাচৰ প্ৰকাৰ আৰু ই এজন ব্যক্তিৰ জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে । বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা ( WHO ) মতে, মাইগ্ৰেইন হৈছে বিশ্বব্যাপী অক্ষমতাৰ (disability) বাবে কাম কৰিব নোৱাৰাৰ ষষ্ঠ সৰ্ববৃহৎ কাৰণ। মাইগ্ৰেইন কেইঘণ্টামানৰ পৰা 2 ৰ পৰা 3 দিন লৈকে থাকিব পাৰে। 

      (2) ক্লাষ্টাৰ ( cluster ) মুৰৰ বিষ 

ক্লাষ্টাৰ মুৰৰ বিষ সাধাৰণতে 15 মিনিটৰ পৰা 3 ঘণ্টালৈকে থাকে। এই মুৰৰ বিষ হঠাতে দিনত একৰ পৰা আঠবাৰ হ’ব পাৰে, কেইসপ্তাহ মান বা মাহৰ বাবে। ক্লাষ্টাৰ মুৰৰ বিষৰ মাজত সময়খিনিত হয়তু কোনো লক্ষণ নাথাকিব পাৰে। এই মুৰৰ বিষৰ অৱধি মাহৰ পৰা বছৰলৈকে হ’ব পাৰে।

         (3) চাপ-সম্পৰ্কীয় মুৰৰ বিষ ( Tension headaches ) 

চাপৰ মুৰৰ বিষ হৈছে primary মুৰৰ বিষৰ আটাইতকৈ সচৰাচৰ প্ৰকাৰ। এনে মুৰৰ বিষ সাধাৰণতে দিনৰ মাজভাগত লাহে লাহে আৰম্ভ হয়। চাপ সম্পৰ্কীয় মুৰৰ বিষ হয় সময়ে সময়ে (Episodic) আৰু দীৰ্ঘম্যাদী (chronic) হব পাৰে। Episodic মুৰৰ বিষ সাধাৰণতে কেইঘণ্টামান থাকে কিন্তু কেইবাদিনো থাকিব পাৰে। মাহত 15 বা অধিক দিনৰ বাবে কমেও 3 মাহৰ বাবে তীব্ৰ মুৰৰ বিষ হয়। 

‣ Secondary headaches  – 

Secondary মুৰ বিষত সংবেদনশীল শিৰাবোৰ আন এটা কাৰকৰ দ্বাৰা উদ্দীপিত হ’লে মুৰৰ বিষৰ লক্ষণ দেখা দিয়ে। আন কথাত, মুৰৰ বিষৰ লক্ষণবোৰ আন এটা কাৰণৰ বাবে দায়ী কৰিব পাৰি। বিভিন্ন কাৰকৰ এক বিস্তৃত পৰিসৰৰ ফলত Secondary মুৰৰ বিষ হ’ব পাৰে । ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে সুৰাৰ হেংঅভাৰ, মগজুৰ টিউমাৰ, তেজ গোট মৰা, কেটেৰেক্ট, ৰাতি দাঁত ঘঁহা, বিষৰ ঔষধৰ অত্যাধিক পালি যাক rebound headaches বুলি কোৱা হয়, শৰীৰৰ চলাচল আৰু ষ্ট্ৰোক।

Secondary মুৰৰ বিষত অন্তৰ্ভুক্ত হয় – 

           (1)  Rebound headaches 

মুৰৰ বিষৰ লক্ষণৰ চিকিৎসা কৰা ঔষধৰ অত্যাধিক ব্যৱহাৰৰ ফলত মুৰৰ বিষ ঘূৰি আহে। এইবোৰ secondary মুৰৰ বিষৰ আটাইতকৈ সচৰাচৰ কাৰণ। এই মুৰবিষ সাধাৰণতে দিনত আৰম্ভ হয় আৰু গোটেই দিনটো অব্যাহত থাকে । বিষৰ ঔষধে তেওঁলোকক সকাহ দিব পাৰে, কিন্তু ঔষধৰ প্ৰভাৱ নাইকিয়া হোৱাৰ লগে লগে এই বিষ অতি গুৰুতৰ হৈ পৰে। 

           (2) Thunderclap headaches

ইয়াত তীব্ৰ আকস্মিক মুৰৰ বিষ হয় যাক প্ৰায়ে “জীৱনৰ আটাইতকৈ বেয়া মুৰৰ বিষ” বুলি কোৱা হয়। এই মুৰবিষ এক মিনিটতকৈও কম সময়ত  শীৰ্ষত উপনীত হয় আৰু 5 মিনিটতকৈ অধিক সময় থাকে। প্ৰায়ে Thunderclap মুৰৰ বিষৰ ভয় কৰিবলগীয়া পৰিস্থিতি নহয়৷

           (3) Sinus Headache – 

Sinus – চাইনাছ ফুলা বা সংক্ৰমণৰ ফলত মুৰবিষ অনুভৱ হয়৷ চাইনাছৰ ফলত মুখ, কপাল আৰু চকুৰ পিছফালে চাপ পৰে আৰু ফুলা যন অনুভৱ হয়৷

         (4)  Caffeine Headache 

কেফেইনৰ দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ ফলত Caffeine Headache  হয়। । 

        (5) Cervicogenic Headache 

ই tensionত হোৱা মুৰৰ বিষৰ দৰে আৰু পেশীৰ সংকোচন আৰু জঠৰতাৰ ফলত হয়। এই বিষ ডিঙিৰ পৰা বিয়পে। ই হৈছে গ্ৰীৱাৰ (ডিঙি) ডিস্ক ৰোগৰ ( cervical disc disease )  সৈতে সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে। 

       (6) Stress Headache

এইটো (tension headache) চাপৰ মুৰৰ বিষৰ আন এক প্ৰকাৰ। এই বিষ যিকোনো কাৰণৰ ফলত হোৱা চাপৰ ফল। 

      (7) Spinal Headache 

এই মুৰৰ বিষ যি মেৰুদণ্ডৰ টেপ প্ৰক্ৰিয়া ( কঁকালৰ ছিদ্ৰ – Lumbar puncture ) ৰ পৰা উদ্ভৱ হয়। প্ৰক্ৰিয়াটোৰ পিছত, তৰল মেৰুদণ্ডৰ স্তম্ভৰ মাজেৰে নিগৰি বব পাৰে, যাৰ ফলত থিয় হৈ থাকোতে তীব্ৰ মুৰৰ বিষ হয়। 

      (8) Exertion Headache 

এই মুৰবিষ অত্যাধিক শাৰীৰিক পৰিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা মুৰৰ বিষ। এইটো চাপৰ মুৰৰ বিষ আৰু মৃদু ডিহাইড্ৰেচনৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত হ’ব পাৰে।

     (9) Allergic Headache  

চাইনাছৰ মুৰৰ বিষৰ দৰে, পৰিৱেশগত এলাৰ্জিক উপাদানবোৰে নাকৰ নলী আৰু চাইনাছ কলাত জ্বলা-পোৰা কৰে, যাৰ ফলত মুৰৰ বিষ হ’ব পাৰে।

মুৰৰ বিষৰ কাৰণ – Headache Causes in Hindi মুৰৰ বিষ কিয় হয়? 

মুৰৰ বিষ – সংবেদনশীল গাঁথনিত জ্বলা-পোৰা বা আঘাতৰ ফলত ( pain – sensing structures)  বিষ অনুভৱ কৰিব পাৰে৷ গাঁথনিবোৰৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত থাকিব পাৰে মূৰৰ ছাল, কপাল, ওপৰৰ মুৰ, ডিঙি আৰু মুৰ0ৰ পেশী, মুৰ আৰু স্নায়ুৰ মুখ্য ধমনী, মগজুৰ চাৰিওফালে চাইনাছ আৰু কলা। যেতিয়া এই গাঁথনিবোৰ চাপ, ক্ৰেম্প, চাপ, ফুলা বা জ্বলা-পোৰা হয় তেতিয়া মুৰৰ বিষ হ’ব পাৰে। মুৰৰ বিষ হোৱা লোকসকলৰ মাজত মৃদু মুৰৰ বিষ সৃষ্টিকাৰী ঘটনা ব্যাপকভাৱে হয়। প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ নিজা নিজা পেটাৰ্ন থাকিব পাৰে।

Primary মুৰৰ বিষৰ কাৰণ: 

প্ৰাথমিক মুৰৰ বিষ হৈছে এক ৰোগ যি অত্যাধিক সক্ৰিয়তা (overactivity) বা মুৰৰ বিষ-সংবেদনশীল গাঁথনিৰ সমস্যাৰ বাবে লগে লগে হয়। ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত থাকে ৰক্ত নলী, পেশী, মুৰ আৰু ডিঙিৰ শিৰা। মগজুৰ ৰাসায়নিক কাৰ্যকলাপৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলতো primary মুৰৰ বিষ হ’ব পাৰে। Primary মুৰৰ বিষৰ লক্ষণবোৰ দেখা দিয়ে যেতিয়া মূৰৰ বিষ আন এটা স্থিতিৰ দ্বাৰা উদ্দীপিত হয়। আন কথাত, মুৰৰ বিষৰ লক্ষণবোৰ অন্য কোনো কাৰণৰ বাবে দায়ী কৰিব পাৰি। বিভিন্ন কাৰক একেলগে primary মুৰৰ বিষ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে. 

1. সুৰা সেৱনৰ ফলত হোৱা হেংঅভাৰ (অত্যাধিক নিচা) 

2. মগজুৰ টিউমাৰ 

3. তেজ গোট মৰা (blood clots) 

4. মগজুত বা ইয়াৰ চাৰিওফালে ৰক্তক্ষৰণ (bleeding) 

5. কাৰ্বন মনোক্সাইড বিষক্ৰিয়া 

6. চেৰিব্ৰেল পালচি (concussion) 

7. ডিহাইড্ৰেচন (dehydration) 

8. ক’লা ছানি (গ্লুকোমা) 

9. জ্বৰ  

10. নিশা শুই থাকোঁতে দাঁত পিহি থকা 

11. ইনফ্লুৱেঞ্জা 

12.অত্যাধিক বিষৰ ঔষধ গ্ৰহণ 

13. উদ্বিগ্নতা 

14. পেনিক এটেক 

15. চাপ 

16. ঋতুস্ৰাৱৰ আগতে, সময়ত বা পিছত হৰমনৰ তাৰতম্য 

17. পিঠি আৰু ডিঙিৰ পেশীত উত্তেজনা 

18. অৱসাদ 

19. ভোক অনুভৱ কৰিলে 

20. ঔষধ (বিষ উপশম কৰিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা বহুতো ঔষধে দীৰ্ঘদিন ধৰি ব্যৱহাৰ কৰাৰ পিছত ঔষধটো বন্ধ কৰিলে প্ৰকৃততে মুৰৰ বিষ হ’ব পাৰে। ) 

21. বৰ্ধিত সুৰা, কেফেইন আৰু চেনীৰ পৰিমাণে গুৰুতৰ মুৰৰ বিষ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। 

এয়া আছিল মুৰৰ বিষ কি? মুৰৰ বিষৰ প্ৰকাৰ আৰু মুৰৰ বিষ হোৱাৰ কাৰন সম্পৰ্কে৷ Part 2 ত মুৰবিষৰ প্ৰতিকাৰ আৰু চিকিৎসা সম্পৰ্কে আলোচনা আগবঢ়োৱা হব…

আমি আশা কৰোঁ যে এই প্ৰবন্ধটো  আপোনাৰ বাবে উপকাৰী হব  আৰু এই প্ৰবন্ধত দিয়া তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি আপুনি নিজকে আৰু আপোনাৰ প্ৰিয়জনক সুৰক্ষা দিবলৈ সক্ষম হ’ব।

যদি আপুনি বা আপোনাৰ পৰিচিত কোনোবাই স্বাস্থ্য ৰোগ আৰু চিকিৎসাৰ সম্ভাৱ্য পদ্ধতিৰ বিষয়ে অধিক জানিব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁ +91 99543 34934 ত ৱাটচআপ্ নতুবা ফনৰ দ্বাৰা বিনামূলীয়া পৰামৰ্শ বিচাৰিব পাৰে।

ধন্যবাদ৷


Spread the love

Dr. M. Rahman

[ Dr M Rahman, MD, DNB (Internal Medicine), Guwahati, Assam

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *